Debaty sejmoweVI Kadencja

Interpelacja w sprawie prawnych aspektów funkcjonowania izb wytrzeźwień w Polsce w świetle projektowanych zmian ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

   Szanowny Panie Ministrze! O niektórych aspektach funkcjonowania izb wytrzeźwień informowałem już ministra sprawiedliwości oraz ministra spraw wewnętrznych i administracji. W związku jednak z trwającymi pracami nad zmianą ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi pewne kwestie wymagają ponownego rozpatrzenia i przedyskutowania. Na sprawę tę szczególną uwagę zwróciła Helsińska Fundacja Praw Człowieka, która przygotowała opinię na temat prawnych aspektów funkcjonowania izb wytrzeźwień w Polsce w świetle projektowanych zmian ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Przede wszystkim wydaje się, że niezbędne jest określenie celu organizowania i prowadzenia izb wytrzeźwień. Nie jest jasne, czy celem prowadzenia izb jest konieczność zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego, ochrony praw i wolności innych osób czy też ochrona zdrowia. Zdaniem Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka tego rodzaju unormowanie jest niezbędne, aby móc traktować zatrzymanie w izbach wytrzeźwień za zgodne ze standardami praw i wolności człowieka. Istotne jest ponadto określenie tzw. zasady proporcjonalności użytych środków, adekwatnych do sytuacji i jak najmniej dotkliwych dla osoby, wobec której się je stosuje. Wydaje się, że ustawa powinna określić obowiązek każdorazowego rozważenia możliwości zastosowania łagodniejszego środka wobec osoby zatrzymanej przed umieszczeniem jej w izbie wytrzeźwień. Przypomnieć należy, że właśnie niezastosowanie zasady proporcjonalności stało się przyczyną niekorzystnego dla Rzeczypospolitej wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie Witold Litwa v. Polska.    Kolejnym problemem wymagającym regulacji jest kwestia pełnego określenia prawa do wniesienia zażalenia do sądu przez zatrzymaną w izbie wytrzeźwień osobę. Wydaje się, że prawo to powinno wyraźnie określać termin wniesienia zażalenia, obowiązek pouczenia osoby zatrzymanej o prawie do wniesienia zażalenia oraz określać obowiązek sporządzenia protokołu zatrzymania w izbie wytrzeźwień, odzwierciedlającego wszystkie okoliczności zatrzymania. Ponadto pilnego uregulowania wymaga - na co już zwracałem uwagę w interpelacji do ministra sprawiedliwości - kwestia prawa do odszkodowania za niesłuszne pozbawienie wolności w izbie wytrzeźwień oraz określenie procedury jego dochodzenia.    Wreszcie konieczne jest dookreślenie procedury stosowania przymusu wobec osób zatrzymanych w izbie wytrzeźwień. Wprawdzie projekty zmian ustawy wprowadzają środki przymusu w postaci przytrzymywania i unieruchomienia, lecz przepis ten nie określa procedur zastosowania tych środków. W tym przypadku Helsińska Fundacja Praw Człowieka proponuje odwołanie się do rozwiązań zastosowanych w ustawie o ochronie zdrowia psychicznego (art. 18).    Panie Premierze! Jakie jest stanowisko rządu wobec proponowanych przez Helsińską Fundację Praw Człowieka rozwiązań?    Z poważaniem    Poseł Bogdan Lewandowski    Warszawa, dnia 26 lutego 2001 r.