Debaty sejmoweVI Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie dożywiania dzieci w okresie wakacji

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na wystąpienie pana marszałka z dnia 17 maja 2000 r., nr SPS-0202-3791/00, przekazujące interpelację pana posła Mieczysława Czerniawskiego w sprawie dożywiania dzieci w okresie wakacji, uprzejmie informuję:    Mając świadomość, że prawidłowe żywienie należy do najważniejszych czynników środowiskowych wpływających korzystanie na stan zdrowia dziecka, jego zdolność do uczenia się, aktywność ruchową, samopoczucie i zachowanie emocjonalne, uznajemy, że niedożywienie uczniów jest jednym z ważniejszych problemów społecznych oświaty. Wynika ono, podobnie jak inne problemy socjalne, z trwającej transformacji społeczno-gospodarczej. Z uwagi na to, że pobyt większości uczniów poza domem, w szkole lub drodze do szkoły, wynosi około 5-6 godzin, zaś uczniów dojeżdżających - nawet około 8 godzin, posiłek w szkole powinien być integralną częścią programu opiekuńczo-wychowawczego szkoły.    Dożywianie dzieci jest obowiązkowym zadaniem własnym gminy w ramach pomocy społecznej, wynikającym z ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (DzU z 1998 r. nr 64, poz. 414, z późn. zm.). Przepisy tej ustawy obligują do zabezpieczenia przynajmniej jednego gorącego posiłku dziennie dzieciom i młodzieży, którym rodzice własnym staraniem nie są w stanie tego zapewnić.    Od roku 1996 w rezerwie celowej budżetu państwa przeznaczane są środki finansowe na wsparcie realizacji tego zadania przez gminy. Dysponentem rezerwy celowej pt. ˝Dożywianie dzieci˝ jest minister pracy i polityki społecznej. Wysokość tej rezerwy systematycznie wzrasta. W roku 1996 wynosiła 30 000 000 zł, w 1998 r. - 69 000 000 zł, a w roku bieżącym wynosi 76 153 000 zł.    Poza środkami przeznaczanymi z budżetu państwa w ramach rezerwy celowej na dożywianie uczniów angażowane są środki własne gmin. Wielkość tych środków, zgodnie z informacją MPiPS, w analogicznych latach wynosiła: w 1996 r. - 30 772 217 zł, w 1998 r. - 60 574 970 zł.    Zgodnie z danymi przekazywanymi przez wojewódzkie zespoły pomocy społecznej liczba dożywianych dzieci ze środków własnych i z rezerwy budżetu państwa przedstawiała się następująco (stan na dzień 31 grudnia danego roku):    - rok 1996 - 516 761 dzieci,    - rok 1997 - 545 574 dzieci,    - rok 1998 - 573 064 dzieci,    - rok 1999 - 689 817 dzieci.    Liczba dzieci pozostających poza systemem dożywiania, a wymagających tej formy pomocy, szacunkowo, wynosiła (stan na dzień 31 grudnia każdego roku):    - rok 1996 - 60 887 dzieci,    - rok 1997 - 28 072 dzieci,    - rok 1998 - 24 334 dzieci,    - rok 1999 - 29 291 dzieci.    W celu zapewnienia dostępności posiłków szkolnych dla jak największej liczby dzieci określono w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 4 sierpnia 1993 r. w sprawie warunków, form, trybu przyznawania i wypłacania oraz wysokości pomocy materialnej dla uczniów (DzU z 1993 r. nr 74, poz. 350, z późn. zm.), że opłata wnoszona przez ucznia w stołówce szkoły, internatu lub bursy równa jest co najwyżej wysokości kosztów surowca przeznaczonego na wyżywienie, tzw. wsadu do kotła. Pozostałe koszty, takie jak płace personelu, koszty użytkowania lokalu i wydatki z tym związane, finansowane są przez organ prowadzący szkołę. W ten sposób dożywianie uczniów (w tym również obiady wykupywane przez pomoc społeczną dla dzieci w stołówkach szkolnych) jest dofinansowywane ze środków przeznaczonych na oświatę. Istnieje również możliwość całkowitego zwolnienia ucznia z opłat za posiłek w stołówce szkolnej - o ile w budżecie szkoły zostały zabezpieczone środki na pomoc materialną dla uczniów.    Na podstawie analizy przedstawionych wyżej danych MPiPS dotyczących dożywiania uczniów można uznać, iż w trakcie trwania roku szkolnego problem dożywiania uczniów wywodzących się z rodzin, które wymagają wsparcia, można uznać za rozwiązany w odniesieniu do większości uczniów. Jednakże w okresie przerw w nauce szkolnej - ferie zimowe i wakacje - problem dzieci z rodzin ubogich nabiera szczególnego znaczenia. W związku z tym resort nasz poświęca wiele uwagi sprawie zapewnienia środków finansowych, a także warunków organizacyjnych dla objęcia opieką dzieci, które pozostają w okresie wakacji w miejscu zamieszkania, lub zapewniając im możliwość uczestnictwa w wyjazdowej formie zorganizowanego wypoczynku.    Środki finansowe na ten cel zapewnione są w budżecie ministra edukacji w dziale 79: Oświata i wychowanie na zadania zlecone dla jednostek niezaliczonych do sektora finansów publicznych oraz budżetach kuratorów oświaty.    Znacząca część tych środków jest wykorzystywana na organizację wypoczynku dla dzieci i młodzieży.    W roku 1999 ze środków MEN przeznaczono kwotę 7 946 602 zł (41,5% wszystkich środków) na zorganizowane formy wypoczynku, z których skorzystało ponad 101 tys. dzieci i młodzieży.    Według informacji uzyskanych z kuratoriów oświaty w 1999 r. skorzystało:    a) z wypoczynku zimowego 1 160 142 dzieci i młodzieży, z tego:    - z formy wyjazdowej - 593 237 osób,    - w miejscu zamieszkania - 566 905 osób.    b) z letniego wypoczynku skorzystało 2 386 730 dzieci i młodzieży, w tym:    - z formy wyjazdowej - 2 023 916, w tym 411 346 osób to dzieci i młodzież z terenów wiejskich,    - w miejscu zamieszkania - 362 814, w tym 118 275 to dzieci i młodzież wiejska.    W okresie wakacji letnich we wszystkich województwach zorganizowano dla dzieci ze środowisk najuboższych 14-dniowe, nieodpłatne kolonie letnie. Środki finansowe na zorganizowanie kolonii letnich pochodziły z rezerwy celowej budżetu państwa. W koloniach tych wzięło udział łącznie ok. 27 000 dzieci. Wypoczynek dzieci i młodzieży ze środowisk najuboższych był dofinansowany również przez kuratoria oświaty. Łącznie z nieodpłatnych kolonii skorzystało 79 253 dzieci i młodzieży.    Dzieci i młodzież korzystała również z wypoczynku w formach integracyjnych. W tego rodzaju formach organizowanych w miejscu zamieszkania wzięło udział ogółem 25 838 uczestników, w tym 2377 niepełnosprawnych. W formach integracyjnych organizowanych poza miejscem zamieszkania uczestniczyło 102 061 dzieci i młodzieży, w tym 4147 niepełnosprawnych. Warto również wspomnieć o organizowanym przez MEN od siedmiu lat ogólnopolskim konkursie dla organizatorów wypoczynku dla dzieci i młodzieży w miejscu zamieszkania pod hasłem ˝Ferie na sportowo, kulturalnie, bezpiecznie i zdrowo˝.    W 1999 r. w okresie wakacji letnich w zorganizowanych koloniach polonijnych wzięło udział ogółem 5731 osób, w tym 3669 dzieci i młodzieży z zagranicy pochodzenia polskiego oraz 2062 dzieci i młodzieży z Polski. Kolonie te były organizowane na zlecenie MEN przez Stowarzyszenie ˝Wspólnota Polska˝. W ramach organizacji kolonii polonijnych przewiduje się też udział dzieci pochodzących ze środowisk ubogich naszego kraju.    Kontynuujemy organizację obozów językowych dla dzieci i młodzieży ze szkół podstawowych i ponadpodstawowych. MEN w 1999 r. zorganizowało 36 obozów językowych, w których wzięło udział około 3000 uczestników wykazujących się bardzo dobrą znajomością określonego języka obcego. Ta forma wypoczynku cieszy się ciągle rosnącą popularnością wśród dzieci i młodzieży.    Wzorem roku ubiegłego w roku bieżącym również kuratoria oświaty otrzymały środki finansowe na zadania zlecone w wysokości 13 447 000 zł, a Ministerstwo Edukacji Narodowej - 24 020 000 zł. Ponadto w ramach ˝Prorodzinnego programu wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży˝, opracowanego w MEN, a realizowanego ze środków rezerwy celowej budżetu państwa nr 19, przeznaczono na:    - organizację kolonii i obozów przez administrację rządową dla dzieci i młodzieży z rodzin najuboższych - 15 173 780 zł,    - organizację kolonii i obozów przez stowarzyszenia i organizacje pozarządowe dla dzieci z rodzin najuboższych - 1 421 220 zł.    Środki finansowe na realizację tego programu zostały przekazane wojewodom w wysokości odpowiedniej do liczby uczniów, dochodów własnych jednostek samorządu terytorialnego w przeliczeniu na jednego mieszkańca oraz stopy bezrobocia.    Informację w tej sprawie oraz zasady organizowania i finansowania wypoczynku letniego w 2000 r. dla dzieci z rodzin najuboższych przekazano kuratorom oświaty, a także omówiono z przedstawicielami KO, odpowiedzialnymi za organizację wypoczynku na naradzie zorganizowanej przez Departament Opieki i Profilaktyki Społecznej w dniu 15 maja br.    Ponadto pragnę poinformować, iż mimo to, że środki finansowe na dożywianie uczniów znajdują się w dyspozycji resortu pracy, MEN problem żywienia i dożywiania dzieci traktuje jako istotny element systemu edukacji. Wspierane są i popularyzowane działania ukierunkowane na poszukiwanie i wdrażanie rozwiązań problemu dożywiania w różnych formach dostosowanych do lokalnych potrzeb i możliwości.    W lutym br. odbyła się konferencja nt. ˝Mleko w szkole˝, a w dniu 9 maja br. konferencja nt. ˝System wspomagania rozwoju edukacyjnego dzieci i młodzieży˝. W konferencjach uczestniczyli: pełnomocnicy wojewodów ds. rodziny, przedstawiciele zarządów lokalnych, koordynatorzy problematyki wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży z kuratoriów oświaty, a także przedstawiciele resortów i instytucji centralnych, uczelni oraz organizacji pozarządowych zajmujących się pomocą uczniom wiejskim.    Głównym celem obu konferencji była: diagnoza problemów dzieci i młodzieży związanych ze zjawiskami biedy i bezrobocia, wymiana doświadczeń na temat wyrównywania szans edukacyjnych dzieci i młodzieży z rodzin dotkniętych ubóstwem i bezrobociem, w tym z terenów popegeerowskich, oraz zasady prawidłowego dożywiania uczniów, w tym upowszechniania programu ˝Mleko w szkole˝.    Przekazując powyższe, wyrażam przekonanie, że priorytetowe traktowanie kwestii niedożywiania uczniów oraz zintegrowane działania podejmowane przez resort edukacji, pracy i zdrowia, a także aktywizacja społeczności szkolnych, samorządu terytorialnego i sojuszników szkoły przynoszące obecnie wymierne efekty, w perspektywie pozwolą na dalsze ograniczenie problemu niedożywienia uczniów.    Z poważaniem    Podsekretarz stanu    Wojciech Książek    Warszawa, dnia 31 maja 2000 r.