Debaty sejmoweVI Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie podatku VAT płaconego od stycznia 2000 r. przez zakłady pracy chronionej

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na przesłaną przy piśmie z dnia 14 marca 2000 r., znak SPS-0202-3486/00 interpelację pana posła Grzegorza Woźnego w sprawie podatku VAT, płaconego od stycznia 2000 r. przez zakłady pracy chronionej, uprzejmie informuję.    1. Do najważniejszych przyczyn wprowadzenia z dniem 1 stycznia 2000 r. nowych zasad rozliczania podatku od towarów i usług przez zakłady pracy chronionej należy zaliczyć:    1) stwierdzanie licznych nieprawidłowości (w tym potwierdzonych przez Najwyższą Izbę Kontroli) w rozliczeniach zakładów pracy chronionej, związanych ze zwolnieniem od wpłaty do urzędu skarbowego podatku od towarów i usług, jak również nieprawidłowości w gospodarowaniu środkami pozyskanymi przez te zakłady (które de facto pochodziły z puli środków publicznych),    2) brak związku lub nikły związek między wysokością kwot pochodzących ze zwolnienia od wpłat, a faktycznym stopniem niepełnosprawności osób zatrudnionych w danym zakładzie pracy chronionej,    3) niedopuszczalność stosowanych do końca 1999 r. rozwiązań w świetle zobowiązań zawartych w Układzie Europejskim ustanawiającym stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską z jednej strony, a wspólnotami europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony, sporządzonym w Brukseli dnia 16 grudnia 1991 r. (DzU z 1994 r. nr 11, poz. 38 z późn. zm.), zgodnie z którym Polska jest obowiązana zbliżać istniejące ustawodawstwo (w tym zakresie prawa podatkowego) do ustawodawstwa występującego w Unii Europejskiej (art. 68) oraz w świetle postanowień Szóstej dyrektywy Rady Unii Europejskiej z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów państw członkowskich dotyczących podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej - ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/388/EEC z późn. zm.).    Należy stwierdzić, że w kontekście formułowanych opinii o opóźnieniach Polski w dostosowywaniu prawa do wymogów unijnych, sprawy te nabierają szczególnego znaczenia.    Należy przy tym podkreślić, że wprowadzenie ogólnych zasad rozliczania podatku VAT przez zakłady pracy chronionej, polegających na dokonywaniu przez te zakłady wpłaty podatku do budżetu, a następnie składaniu wniosku o zwrot podatku VAT, powoduje uruchomienie przez urzędy skarbowe odpowiednich procedur sprawdzających. Wpływa to na zdyscyplinowanie rozliczeń dokonywanych przez tych podatników oraz ogranicza możliwości występowania nadużyć.    W trakcie długiej debaty w komisjach sejmowych i na sesjach plenarnych parlamentu, konieczność zmian zasad rozliczania podatku VAT przez zakłady pracy chronionej została bardzo wszechstronnie przeanalizowana.    Przyjęte od dnia 1 stycznia 2000 r. rozwiązania zawarte w art. 14a ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (DzU nr 11, poz. 50 z późn. zm.) są w mniejszym stopniu rozbieżne z przepisami ww. Szóstej dyrektywy, niż rozwiązania stosowane do końca ubiegłego roku.    Ponadto należy zauważyć, że fakt zmiany systemu rozliczeń przez zakłady pracy chronionej został odnotowany w Raporcie o stanie przyjmowania i wdrażania acquis communautaire w obszarze ˝Podatki˝, który został przekazany strukturom Unii Europejskiej. Jest to tym ważniejsze, że w Stanowisku negocjacyjnym Polski w obszarze ˝Podatki˝, zawierającym zobowiązania co do dostosowania przez Polskę do końca 2002 r. przepisów w zakresie podatków pośrednich do wymogów Unii Europejskiej, nie zgłoszono zamiaru ubiegania się o ustanowienie odstępstw od zasad Szóstej dyrektywy w zakresie rozliczania podatku VAT przez zakłady pracy chronionej.    Zaproponowana przez pana posła zmiana wprowadzonych z dniem 1 stycznia 2000 r. zasad rozliczania podatku VAT przez zakłady pracy chronionej, polegająca na zmniejszeniu kwoty podatku VAT, jaką te zakłady są zobowiązane wpłacać do budżetu, o kwotę stanowiącą równowartość wypłacanego tym podatnikom zwrotu VAT stanowi de facto powrót do rozwiązań stosowanych do końca ubiegłego roku, z tą tylko modyfikacją, że nadwyżka podatku byłaby wpłacana do urzędu skarbowego zamiast do PFRON.    Uwzględnienie postulatu pana posła zapewne zostałoby przez organy Unii Europejskiej ocenione jako regres w procesie dostosowawczym naszego prawa do ustawodawstwa wspólnoty. Ponadto rozwiązanie to stworzyłoby sytuację stanowiącą olbrzymie ryzyko występowania nadużyć i nieprawidłowości, które były przecież jednym z najistotniejszych powodów zmiany stosowanych wcześniej rozwiązań.    Reasumując należy stwierdzić, że tak krótki okres stosowania nowych rozwiązań zawartych w art. 14a do ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, jak również obawa przed pojawieniem się ponownie nieprawidłowości, które zadecydowały o zmianie poprzednich rozwiązań, a także konieczność wywiązywania się ze zobowiązań Polski w zakresie dostosowywania przepisów do przepisów unijnych - nie dają podstaw do uwzględnienia wniosku pana posła.    2. Pełnomocnik rządu ds. osób niepełnosprawnych opracował program ˝Sezam˝ w sprawie pomocy dla zakładów pracy chronionej zagrożonych utratą płynności finansowej na utrzymanie istniejących miejsc pracy dla osób niepełnosprawnych, zatwierdzony uchwałą nr 2/2000 Rady Nadzorczej PFRON. W ww. Programie przewidziano dwie formy pomocy dla pracodawców prowadzących zakłady pracy chronionej, a mianowicie: dofinansowanie do odsetek od kredytów bankowych zaciągniętych na zapłatę podatku VAT oraz pożyczki udzielane na ten cel.    Wnioski dotyczące dofinansowania odsetek od kredytów obsługują oddziały Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.    W załączeniu przekazuję przesłany przez pełnomocnika rządu ds. osób niepełnosprawnych tekst ww. Programu ˝Sezam˝ *).    Z poważaniem    Podsekretarz stanu    Jan Rudowski    Warszawa, dnia 27 kwietnia 2000 r.