Debaty sejmoweVI Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie programu wspomagania osób niewidomych i niedowidzących

   Działając z upoważnienia prezesa Rady Ministrów zawartego w piśmie dyrektora Sekretariatu Prezesa Rady Ministrów z dnia 7 lipca br. znak SJB 4401-292/98, w którym minister transportu i gospodarki morskiej został zobowiązany do udzielenia w porozumieniu z ministrem finansów i ministrem pracy i polityki socjalnej odpowiedzi na interpelację pana posła Jerzego Feliksa Budnika w sprawie programu wspomagania osób niewidomych i niedowidzących, uprzejmie informuję, co następuje.    1. W zakresie ograniczenia uprawnień do ulg przejazdowych.    Zakres uprawnień przytoczony w interpelacji dotyczy tylko osób niewidomych lub ociemniałych będących inwalidami I grupy oraz ich przewodników. Generalnie osoby niewidome lub ociemniałe zgodnie z ustawą z dnia 20 czerwca 1992 r. o uprawnieniach do bezpłatnych i ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego (DzU nr 54, poz. 255 z późn. zm.) uprawnione są do ulgi 50% przy przejazdach w klasie dowolnej pociągów osobowych pospiesznych i ekspresowych oraz wszystkimi rodzajami komunikacji autobusowej PKS, tj. zwykłą, przyspieszoną i pospieszną.    Wyjątek od tej zasady stanowią osoby niewidome lub ociemniałe, które mają orzeczoną I grupę inwalidzką albo zostały zaliczone w związku ze zmianą orzecznictwa do osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Osoby takie, na równi z pozostałymi cywilnymi inwalidami I grupy, mają prawo do bezpłatnego przejazdu w klasie 2 pociągu osobowego, natomiast przy przejazdach w klasie 1 pociągu osobowego i w klasach dowolnych pociągów pospiesznych i ekspresowych mają prawo do ulgi 50%. Przewodnik osoby niewidomej lub ociemniałej towarzyszący jej w podróży, podróżuje zawsze bezpłatnie.    Zgodnie z projektem ustawy ograniczającej zakres uprawnień do ulg przejazdowych osoby niewidome lub ociemniałe oraz ich przewodnicy mieli uzyskać jedynie prawo do ulgi 50% przy przejazdach w klasie 2 pociągów osobowych i autobusach komunikacji zwykłej.    Z uwagi na to, że projekt spotkał się z ostrą krytyką zarówno ze strony związków, wielu resortów, jak i różnych organizacji broniących obecnych uprawnień swoich podopiecznych, minister transportu i gospodarki morskiej wystąpił do prezesa Rady Ministrów o wyrażenie stanowiska co do celowości prowadzenia dalszych prac nad projektem. W odpowiedzi na powyższe wystąpienie minister transportu i gospodarki morskiej otrzymał zalecenie wstrzymania prac nad ustawą do czasu podjęcia przez Radę Ministrów stosownych decyzji w tym zakresie.    2. W sprawie wspomagania osób niewidomych i niedowidzących.    Polski system podatkowy zawiera wiele rozwiązań, które w sposób bezpośredni i pośredni wpływają na sytuację materialną osób niepełnosprawnych, a także osób mających na utrzymaniu takie osoby.    Na podstawie art. 26 ust. 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (DzU z 1993 r. nr 90, poz. 416 z późn. zm.) odliczeniu od dochodu przed opodatkowaniem podlegają wydatki poniesione na cele rehabilitacyjne, poniesione przez osobę niepełnosprawną lub podatnika, na którego utrzymaniu są osoby niepełnosprawne.    Odliczeniu od dochodu przed opodatkowaniem podlegają przykładowo wydatki poniesione na:    - adaptację i wyposażenie mieszkań oraz budynków mieszkalnych stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności,    - przystosowanie pojazdów mechanicznych do potrzeb wynikających z niepełnosprawności,    - zakup i naprawę indywidualnego sprzętu, urządzeń i narzędzi technicznych niezbędnych w rehabilitacji oraz ułatwiających wykonywanie czynności życiowych, stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności,    - odpłatność za pobyt na leczeniu sanatoryjnym, za pobyt w placówkach leczniczo-sanatoryjnych, rehabilitacyjno-szkoleniowych i leczniczo-opiekuńczych i szkolno-wychowawczych oraz odpłatności za zabiegi rehabilitacyjno-usprawniające,    - odpłatny, konieczny przewóz na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne,    - używanie samochodu osobowego, stanowiącego własność osoby niepełnosprawnej zaliczonej do I lub II grupy inwalidztwa lub osoby mającej na utrzymaniu osobę niepełnosprawną zaliczoną do I lub II grupy inwalidztwa albo dzieci niepełnosprawne, dla potrzeb związanych z koniecznym przewozem na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne - w wysokości nie przekraczającej określonego progu. W 1997 r. kwota ta nie mogła przekroczyć 1110 zł (przy odliczeniu powyższej kwoty nie są wymagane żadne rachunki).    Ponadto odliczeniu od dochodu podlegają wydatki osób niewidomych i osób ze znaczną niepełnosprawnością narządu ruchu na opłacenie przewodników, a osoby głuche i głuchonieme mogą odliczyć koszty związane z opłaceniem tłumacza języka migowego. Odliczenia obejmują także wydatki związane z opieką pielęgniarską, odpłatnością za leki oraz przejazdami środkami transportu publicznego w celach rehabilitacyjnych.    Inną formą uprawnień osób niepełnosprawnych, także niewidomych, są zwolnienia przedmiotowe.    Na podstawie art. 21 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i § 9 rozporządzenia wykonawczego do ustawy wolne od podatku są m.in.:    - zasiłki pielęgnacyjne,    - świadczenia na rehabilitację zawodową, społeczną i leczniczą osób niepełnosprawnych ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz z zakładowych funduszy rehabilitacji otrzymane zgodnie z odrębnymi przepisami,    - dochody z tytułu emerytur i rent otrzymywanych przez osoby, które utraciły wzrok w wyniku działań wojennych w okresie wojny 1939-1945 lub eksplozji pozostałych po tej wojnie niewypałów i niewybuchów.    Zakres ulg i odliczeń podatkowych, z których mogą korzystać osoby niewidome i niedowidzące, istotnie w dużym stopniu zależy od sporządzenia wykazu sprzętu rehabilitacyjnego i ułatwiającego życie, niezbędnego osobom niewidomym z uwagi na rodzaj niepełnosprawności.    Przyjęcie takiego rozwiązania pozwoliłoby uniknąć osobom niewidomym i niedowiądzącym nieporozumień i niedokładności w rozliczeniach podatkowych, wynikających z subiektywnej oceny pojęcia ˝sprzęt służący rehabilitacji i ułatwiający wykonywanie czynności życiowych˝. Pełnomocnik do spraw osób niepełnosprawnych podjął starania, by przy współpracy z ministrem finansów uregulować ten problem w ramach prac nad modyfikacją systemu podatkowego.    Pragnę zapewnić, że problematyka związana z osobami niepełnosprawnymi jest zawsze starannie analizowana w trakcie prac legislacyjnych, aby zachować formułę przyjaznej polityki podatkowej i socjalnej wobec osób, których niesprawność powoduje zwiększenie kosztów utrzymania i rehabilitacji.    Sekretarz stanu    Krzysztof Tchórzewski    Warszawa, dnia 23 lipca 1998 r.